محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
87
كتاب الجغرافية ( فارسى )
از آنها در سن نه سالگى به سن بلوغ مىرسند ، و چه بسا در ميان آنان مادربزرگى يافت مىشود كه سنّش نوزده سال باشد . همچنين زنان اين ناحيه بالبداهه شعر مىسرايند . همانطور كه مردان شعر مىخوانند و اين بهخاطر طبع شعرى است كه دارند . از بلاد شام روغن و آرد نرم و از كشور عراق دستارهاى نازك و باريك به مكّه مىبرند . همچنين هرچه از هند به اين منطقه وارد مىشود چون عطر و عود و مشك و مانند آن از اينجا به سرزمين مغرب صادر مىشود . ناحيهء دوم : يثرب « 1 » 73 - مرزهاى اين منطقه از ( جنوب ) به مكه ، ( از شمال ) به سرزمين مدين « 2 » در مرز شام ( از مغرب ) به قلزم « 3 » و خيبر « 4 » ( و از مشرق ) به بابل و تيماء « 5 » محدود است . 74 - مردم دربارهء شهر يثرب - كه بر ساكنانش سلام باد - اختلاف كردهاند . بعضى گفتهاند كه مدينه جزء يمن است . برخى گفتهاند كه آن جزء عراق است و گروهى هم گفتهاند كه مدينه جزء شام است . چون فاصلهء بين آن سه ناحيه با شهر مدينه چهل ميل است ، ولى صحيحترين اقوال نزد من اين است كه مدينه جزء يمن است ، زيرا آن را تبّع الاكبر « 6 » بنا كرد ، و در آن زمان او پادشاه يمن بود
--> ( 1 ) . Yathrib ; cf . E . I . , III , 85 - 95 , Par Fr . Buhl . ( 2 ) . Ard Madyan ; Cf . E . I . , III , 108 , Par Fr . Buhl . ( 3 ) . Qulzum . ( 4 ) . Khaybar . ( 5 ) . Tayma , ; cf . E . I . , IV , 653 , Par Fr . Buhl . ( 6 ) . Tubba . ، از پادشاهان يمن است ، اين گفتهء زهرى اساسى ندارد همهء جغرافىدانان مدينه را شهرى در حجاز نام بردهاند ( ر . ك : تقويم البلدان ، ( ترجمه ) ، صص 109 - 118 ) .